เรื่องเล่าจากนักแสดงผู้รับบทเป็นมโนห์ราคนแรก…ถึงพระอัจฉริยะภาพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9

Date: 19 October 2017 By: ช็อกกี้ 5521 Views


ทำความรู้จัก “มโนห์ราบัลเลต์” ละครบัลเลต์ที่จัดแสดงในงานออกพระเมรุ “มโนห์ราบัลเลต์” ถือเป็นละครบัลเลต์เรื่องแรกที่เกิดขึ้นในประเทศไทยเลยก็ว่าได้ โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้มอบหมายคุณหญิงเจเมเวียส

เลดปันญอน เดมอน ดาราบัลเลต์ชาวฝรั่งเศส ที่เป็นครูสอนบัลเลต์ให้แก่พระราชธิดาในช่วงนั้น เป็นผู้ฝึกสอนและออกแบบท่าเต้นในการแสดงทั้งหมด ท่าเต้นที่ออกมาเป็นการผสมผสานระหว่างบัลเลต์แบบยุโรปกับท่ารำแบบไทย ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องแปลกใหม่มากในยุคนั้น

อีกหนึ่งเรื่องที่กล่าวขานกันในละครบัลเลต์เรื่องนี้คือ ชุดของมโนห์รา ที่สวยงามมากๆ เป็นชุดสีขาวประดับขนนก ปักคริสตัลที่ตัวชุดและถุงน่องตั้งแต่ต้นขาถึงหัวเข่า ออกแบบโดยปิแอร์ บาลแมง (Pierre Balmain) หนึ่งในดีไซน์เนอร์ระดับโลก ที่ออกแบบฉลองพระองค์ให้กับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตติ์ พระบรมราชินีนาถ นอกจากชุดของมโนห์ราแล้ว บาลแมงยังออกแบบชุดกินรี ชุดพระสุธน ชุดงู และชุดนกยูง ส่วนชุดอื่นๆ ที่อยู่ในการแสดงออกแบบโดยคุณรำไพ ยาตรมงคราญ นอกจากนี้ยังมีผู้ออกแบบฉากป่าหิมพานต์ให้วิจิตรตระการตาคือ คุณฉลาด วัลลิสุต และ ม.ล ปุ่ม มาลากุล โดยมีช่างจากกรมศิลปากรมาช่วยกันเนรมิตสร้างดินแดนมหัศจรรย์ให้เกิดขึ้นจริง

หนึ่งองค์ประกอบที่ขาดไม่ได้สำหรับละครบัลเลต์เรื่องนี้ก็คือ “เพลง” ด้วยพระอัจฉริยภาพทางด้านดนตรีของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 พระองค์ท่านทรงประพันธ์เพลงที่ใช้ประกอบการแสดงนี้โดย ทรงแยกและเรียบเรียงเสียงประสานด้วยพระองค์เอง และพระราชทานนามของบทเพลงพระราชนิพนธ์ชุดนี้ว่า “กินรีสวีท (Kinari Suite)” ซึ่งประกอบไปด้วย 5 บทเพลง ได้แก่

1. เพลงเริงวนารมย์(Nature Waltz) (กดฟังคลิ๊ก)

2. เพลงพรานไพร (The Hunter)

3. เพลงกินรี (Kinari Waltz) (กดฟังคลิ๊ก)

4. เพลงภิรมย์รัก (A Love Story) (กดฟังคลิ๊ก)

5. เพลงอาทิตย์อับแสง (Blue Day) (กดฟังคลิ๊ก)

โดยมีครูเอื้อ สุนทรสนานมาเป็นผู้ช่วยในการประพันธ์เพลงครั้งนี้

นักแสดงที่รับบทเป็นมโนห์ราคือ คุณวนิดา สุขุม ดุละลัมพะ ในขณะนั้นเธออายุเพียง 17 ปีเท่านั้นก็ได้รับบทเป็นตัวเอกของเรื่องนี้และได้แสดงคู่กับคุณสมศักดิ์ พลสิทธิ์ ผู้รับบทเป็นพระสุธน ที่ต้องไปช่วยนางมโนห์ราจากพรานป่าใจบาปอย่างพรานบุญ รับบทโดยคุณสุรเทิน บุนนาค และนักแสดงสมทบอื่นๆ ซึ่งส่วนใหญ่มาจากคนในวัง นางกำนัน และนางสนองพระโอษฐ์ รวมทั้งหมดกว่า 70 ชีวิต คุณวนิดากล่าวว่า “หลายๆ คนที่มาก็ไม่ได้เต้นบัลเลต์เป็นทุกคน ที่เต้นเป็นจริงประมาณสักสิบคน นอกนั้นก็เป็นคนที่ได้รับเชิญเข้ามา แต่ทุกคนเต็มใจ และตั้งใจมาก ต่างตื่นเต้นเพราะเป็นครั้งแรกในประเทศไทย”

คุณวนิดาได้กล่าวถึง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ว่า “ในช่วงการซ้อม ทั้งสองพระองค์ก็ทรงควบคุมการซ้อมด้วยพระองค์เอง ให้ข้าราชบริพารจัดหาอาหาร น้ำดื่มให้นักแสดงทุกคน โดยเฉพาะเรื่องของดนตรี ในระหว่างการซ้อม ดนตรีจะหยุดบรรเลงเป็นบางครั้ง และพระองค์ท่านจะทรงติชมเกี่ยวกับเพลง เพื่อให้งานออกมาดีขึ้น”

เนื้อเรื่องที่นำมาแสดงถูกตัดทอนจากเรื่องฉบับเต็มให้เข้าใจง่ายขึ้น เริ่มจากนางกินรีไปเล่นน้ำและนางมโนห์ราโดนจับตัวไปจนถึงพระสุธนกลับมาจากการรบ และไปตามหานางมโนห์รากลับมาอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุข ซึ่งการแสดงจัดขึ้น ณ สวนอัมพร ในวันที่ 5-7 มกราคม พ.ศ. 2505 นอกจากนี้การแสดงชุดนี้ได้แสดงอีกครั้งต่อหน้าสมเด็จพระเจ้ากรุงเดนมาร์คและ สมเด็จพระราชินีอินกริด ครั้นเมื่อเยือนประเทศไทยระหว่างวันที่  12 – 24 มกราคม พ.ศ. 2505

หลังจากการแสดงจบ ในหลวงรัชกาลที่ 9 ท่านทรงจัดงานพระราชทานเลี้ยงให้กับนักแสดง โดยพระราชทานของขวัญให้กับนักแสดงคือ สมุดภาพและแผ่นเพลงละครบัลเลต์เรื่องนี้ที่ท่านได้พระราชนิพนธ์ด้วยพระองค์เอง แต่ความพิเศษอยู่ที่สมุดภาพ นักแสดงแต่ละคนจะได้รับสมุดภาพเป็นของตัวเอง ซึ่งในเล่มจะเขียนชื่อคนๆ นั้นไว้ และมีภาพถ่ายเดี่ยวของคนแต่ละคนไว้ด้วย เช่น สมุดของคุณวนิดา ที่เรานำมาให้ดูนี้จะมีภาพบรรยากาศงานทั่วๆ ไปและภาพของคุณวนิดาคนเดียวโดยเฉพาะ ทั้งในขณะที่ทำการซ้อมและตอนแสดงจริง ซึ่งถือเป็นรายละเอียดเล็กๆ ที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงใส่ใจกับนักแสดงทุกคน

คุณวนิดา ได้กล่าวทิ้งท้ายไว้ว่า “จนกระทั่งวันนี้คนเก่าๆ ก็จะพูดอยู่เสมอว่า มโนห์ราชุดแรกดีที่สุด ดีที่สุดไม่ได้เป็นเพราะว่าเต้นเก่งที่สุดนะ อาจจะเป็นเพราะว่าเป็นครั้งแรกที่เห็นและประทับใจ ณ ตรงนั้น และก็เป็นอะไรที่อลังการจริงๆ” นี่จึงเป็นเรื่องราวที่บอกถึงหนึ่งในพระอัจฉริยะภาพด้านศิลป์ของในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่ท่านได้ทรงสร้างแนวทางให้กับชาวไทย ในการประยุกต์ศิลปะแบบไทยให้เข้ากับต่างชาติได้อย่างลงตัว ประจักษ์สู่สายตาชาวโลกให้คนไทยได้ดูเป็นตัวอย่าง

น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้

ขอบคุณภาพจาก : สมุดภาพพระราชทานจากคุณ วนิดา สุขุม ดุละลัมพะ

ขอบคุณข้อมูลบางส่วนจาก : สารคดีในดวงใจนิรันดร์ จัดทำโดย บมจ. ธนาคารกสิกรไทย

ผู้สัมภาษณ์ : ชนะพล โยธีพิทักษ์

เรียบเรียงบทความโดย #ช็อกกี้

ถูกใจต้องแชร์:

Comments

comments